zografia
emmpapas
panoram

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΑΠΑΣ

ΑΘΗΝΩΝ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-ΧΩΡΙΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ

ΔΟΒΙΣΤΑ: Η ΜΑΝΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

emmpapa

Από την έως τώρα γνωστή βιβλιογραφία και τα κάθε είδους χειρόγραφα που αποδελτιώθηκαν και είδαν το φως της δημοσιότητας προκύπτει, ότι από τα πέντε Δαρνακοχωρια μόνο το Βεζνίκο και η Τιπόλιανη προϋπήρχαν σαν οικισμοί πριν την Τουρκοκρατία, ενώ το Σαρμουσακλί, το Σουμπάσκιοί και η Δοβίστα δημιουργήθηκαν αργότερα, όταν οι καταδιωχθέντες ελληνικοί πληθυσμοί του κατεπανικίου της Ζίχνης κατέβηκαν από τον κύριο όγκο του Μενοικίου προς τους πρόποδες.

Ο τούρκος περιηγητής Εβλιά Τσελεμπή, που πέρασε από την περιοχή το 1668, αναφέρει το Σαρμουσακλί όχι όμως και τη Δοβίστα.

"Το 1668 ο Εβλιά ή Εβλιγιά Τσελεμπή γιόρτασε το μετά τον μήνα Ραμαζάν Βαϊράμιον εις το θέρετρον τούτον με καλήν συντροφίαν (Θέρετρον του Ανά-Ντάγ, "όρος της Μάννας"), "βουνόν ένδοξον και υψηλόν".

Ο Τσελεμπή χαρακτηρίζει το θέρετρο αυτό το καλύτερο σ'ανατολή και δύση και επιβεβαιώνει το γεγονός ότι το Με-νοίκιο ήταν πνιγμένο στο πράσινο, ένας παράδεισος στην κυριολεξία.

Στη Δοβίστα υπάρχει τοποθεσία "τ'ανά", όπου βέβαια το τοπίο παρουσιάζει σήμερα τελείως διαφορετική εικόνα.

TANA

Η Δοβίστα που σύμφωνα με τα όσα έγραψε ο Κ. Βοζιάνης στο δεύτερος τεύχος του περιοδικού "ΈΜΜ. ΠΑΠΑΣ", που εκδόθηκε το 1932, κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 "ήτο εν μικρόν και άσημον χωρίον με 60-80 περίπου οικίας, ως επί το πλείστον μονώροφους και αραιοκτισμένας και τα μεταξύ των οικιών γήπεδα περιτοιχισμένα δια μανδροτοίχων. Τα μικρά περιβολάκια ήσαν στολισμένα με οπωροφόρα τινά δένδρα και εν τω μέσω των οπωροφόρων τούτων δένδρων επρόβαλλον οι χαμηλοί οικίσκοι κτισμένοι δι'υλικών της εποχής εκείνης, ήτοι πέτρας καλαμοπλέγματα, πηλούς κ.λ.π. Αι γυναίκες της εποχής εκείνης κατά τας καθαριότητας των οικιών των και δια τα επιχρίσματα τω δωματίων των εχρησιμοποιούσαν φυσικά ασβεστολιθικά χώματα, αντί άσβεστου, τα οποία μετέφεραν εκ των παρακειμένων λόφων. Ο διασχίζων και σήμερον έτι την κωμόπολην μας Χείμαρρος, την εποχήν εκείνην δεν ήτο κατάξηρος, αλλ' αι πηγαί των σημερινών υδραγωγείων μας κείμεναι βορείως και εντός της κοίτης τούτου, έρρεον ελεύθεροι και ο φλοίσβος των υδάτων των αρμονικώτατα ανεμιγνύετο με τον ψίθυρον των φύλλων των γιγαντιαίων πλατάνων, των ευρισκομένων τότε κατά μήκος των όχθων του χειμάρρου και των οποίων λείψανον διασώζεται ο μόνος εναπομείνας τοιούτος εν τη κεντρική πλατεία..."

plat

Ο Κ. Βοζιάνης συγκέντρωσε τα στοιχεία από περιγραφές γερόντων της εποχής και δεν απέχουν της πραγματικότητας καθώς όπως είδαμε ο Εβλιά Τσελεμπή αναφέρει ότι το 1668 στο όρος της Μάνας (Ανά Ντάγ) υπήρχε το καλύτερο θέρετρο Ανατολής και Δύσης και βέβαια δεν είναι άλλο από την τοποθεσία "τ'ανά" της Δοβίστας, η οποία όμως τώρα δεν είναι παρά γυμνές κορυφές των παρακείμενων λόφων.

Ο Βοζιάνης συνεχίζοντας την περιγραφή της Δοβίστας του 1821 αναφέρει επίσης ότι "οι πέριξ λόφοι πυκνοφυτευμένοι δι' ελάτων, πουρναριών και βελανιδιών, τα ποίμνια των προβάτων άφθονα κατά την εποχή εκείνην, τα απλά και αφελή έθιμα των κατοίκων, το προς δυσμάς γειτονικόν κατακάθαρον έλος το μη υφιστάμενον ήδη με τας πανύψηλους λεύκας του και αι αγέλαι των βοών και αγελάδων των κατοίκων, ως και αι  γραφικαί αμφιέσεις των γυναικών και των ανδρών, αναμφιβόλως άπαντα αναλλοίωτος διαδοχή από της εποχής της κτίσεως της Δοβίστης, προσέδιδαν εν αρμονικόν και γοητευτικόν σύνολον, δικαιολογούν πλήρως την εκδοχήν, ότι το όνομα Δοβίστα προέρχεται εκ της συνθέσεως των Λατινικών λέξεων Δ ο και Βίστα, ήτοι περίπου δίδω θέαν, εν άλλοις λόγοις Καλλιθέα."

Το προς δυσμάς έλος που αναφέρει ο Βοζιάνης στα τέλη του περασμένου αιώνα είχε περιοριστεί σ' ένα μικρό αριθμό πηγαδιών, τα οποία θυμόταν η γιαγιά μου Μαρία Κάρτσιου, το γένος Θεμελή Ντότσιου, η οποία πέθανε σε ηλικία 96 χρόνων, τον Οκτώβριο του 1989.

Επίσης, δεν ήταν λίγοι οι γέροντες που έως και πριν λίγα χρόνια θυμόταν τα απομεινάρια του δάσους με τις λεύκες στα δυτικά του χωριού.

Εν ολίγοις το μέρος που διάλεξαν οι πρώτες φαμίλιες των κτηνοτρόφων για να χτίσουν τα σπίτια τους κάπου στα μέσα του 17ου αιώνα ήταν ένας παράδεισος φυσικής ομορφιάς και κάλλους, που λόγω της σταδιακής καταστροφής των δασών στα ορεινά δημιουργήθηκε η σημερινή εικόνα με τον αποξηραμένο χείμαρρο και την καταστροφή των πλατάνων και της βλάστησης των παρακείμενων λόφων. Ποιος δεν θυμάται τους λουλάδες που μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '70 έτρεχαν με άφθονο νερό στις γειτονιές του χωριού.

Η παρουσίαση της μεταβολής του τοπίου στο Μενοίκιο και στα πεδινά κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας γίνεται σ'ένα εκπληκτικό βιβλίο των εκδόσεων "DEBOCCARD" με τίτλο "PaysagesdeMacedoine"το οποίο δεν έχει εκδοθεί στα ελληνικά και στο οποίο γίνεται παρουσίαση των χωριών της Μακεδονίας, των κλιματολογικών μεταβολών, της σταδιακής καταστροφής του δασικού πλούτου, αλλά και της αλλαγής των καλλιεργειών, που μετέβαλαν και τη ζωή των κατοίκων τα τελευταία 400 χρόνια.

Στη Δοβίστα, όσο κι' αν φαίνεται παράξενο, δεν εγκαταστάθηκαν Τούρκοι, τουλάχιστον κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα και έως την απελευθέρωση της στα 1913, που δεν κράτησε και πολύ γιατί μετά από λίγους μήνες οι Βούλγαροι έκαψαν τις Σέρρες και έσπειραν τον πανικό στην περιοχή.

 Η Μούκλιανη πιθανόν να ήταν από τους πρώτους οικισμούς στους οποίους εγκαταστάθηκαν οι διωχθέντες ντάρνακες από τη Ζίχνα, επειδή βρισκόταν σε μεγάλο υψόμετρο στον κύριο όγκο του Μενοικίου.

Το γεγονός ότι οι Τούρκοι δεν πάτησαν πόδι στη Δοβίστα δεν είναι λόγια του αέρα. Ακόμη κι' εκείνος ο περιβόητος Γκόπτσεβιτς, που ανακάλυψε ξαφνικά στα τέλη του 19ου αιώνα 992.000 Σέρβους στη Μακεδονία, στο βιβλίο του "Μακεδονία και Παλαιά Σερβία" αναφέρει σε σχετικό κατάλογο ότι στα 1889 η Δοβίστα είχε 232 σπίτια και 600 Έλληνες κατοίκους, κανένα Σέρβο, κανένα Μουσουλμάνο και κανένα Τσιγγάνο. 

Στα 1859 ο Βασίλειος Νικολαϊδης στο βιβλίο του "Les Turcs et la Turquie contemporaine" αναφέρει ότι η Δοβίστα είχε 150 ελληνικά σπίτια:

"Nous nous dirigeons a l' est, pendant une heure; nous foulons un sol assez egal et nous atteignons le village de Douvista, compose de cent cinquante maisons grecques"

papa

Στα 1886 ο ταγματάρχης του Μηχανικού Νικόλαος Σχινάςβιβλίο του "Οδοιπορικοί σημειώσεις-Μακεδονίας, Ηπείρου, νέας οριοθετικής γραμμής και Θεσσαλίας" αναφέρει ότι η Δοβίστα έχει 150 οικογένειες χριστιανικές:

"Από της πόλεως αμαξιτός βαίνουσα ομαλώς δια της πεδιάδος, παρέρχεται του δεξιόθεν και 1/4 ώρας απέχοντος χωρίου Τοπόλιανη, έχοντος 40 οικογέν. και σχολείον αρρένων, ως και των αριστερόθεν και επί των υπωρειών του όρους Μενικίου κατά σειράν κειμένων χωρίων Ντερβέσανι τσιφλικιού 20 οικογενειών, όθεν την αρχήν του και χείμαρρος έχει, Σουμπάσκιοϊ και Βεζνίκου, εχόντων ανά 100 οικογενείας, Ζιλί τσιφλικιού 25 οικογενειών, ων οι κάτοικοι εισίν Έλληνες και ελληνόφωνοι, καλλιεργούντες κυρίως βάμβακα, δημητριακούς και ωραιότατα καπνά, και δια της πεδιάδος βαίνουσα πάντοτε, φέρει εις χωρίον Σαρμουσακλή, έχον 180 οικογέν. χριστιανικάς, εκκλησίαν, σχολείον, βρύσιν, καφεία, παντοπωλεία και χάνια, παράγον δε τα μάλλον εξαίρετα καπνά της επαρχίας Σερρών. Αρκτικώς τούτου κείται επί των αυτών υπωρειών του Μενικίου όρους και εις απόστασιν 1/2 ώρας το χωρίον Ντοβίστα, έχον περί τας 150 οικογ. χριστιανικός, εκκλησίαν και σχολεία αρρένων και θηλέων".

Αποσπάσματα από το βιβλίο του κ. Βασίλη Σ. Κάρτσιου "Δοβίστα: Η Μάνη της Μακεδονίας

Συνδεδεμένοι Χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 4 επισκέπτες και κανένα μέλος